VIDEO: Hoe leven de Spaanse honingbijen

Spaanse bijen (Apis mellifera Iberica) bij imker Lee Morley bijenkast Layan

Lee tussen zijn bijenkasten. Foto: Mathijs Herremans 01-09-2017

Klik op alle afbeeldingen voor een groter formaat

Op vakantie naar Spanje

Eind augustus-begin september was ik in het zuiden van Spanje het gebied Malaga. Via de mensen waar wij overnachten kwam ik in contact met een Engelse imker, Lee Morley. Ik ben 2 keer met hem mee geweest. Ik zal hier beschrijven wat ik heb gezien en wat het verschil is met onze bijen Nederland.

Spaanse bijen (Apis mellifera Iberica) bij imker Lee Morley bijenkast Layan

De Spaanse bijen in de Layankasten, de kasten hebben 2 vlieggaten. Foto: Mathijs Herremans, 01-09-2017

Hoe leven de Spaanse honingbijen

Bij de Spaanse bij heb ik het over de Apis mellifera iberica, onze Zwarte bij (A. m. mellifera) stamt af van deze bijen. De Spaanse bij is deels gehybridiseerd met de Noord-Afrikaanse bijen (A. m. intermissa). In juli en augustus is het zo warm in Spanje dat er nog maar weinig bloeit, de bijen doen dan wat rustiger aan en de koningin legt minder. Winter hebben ze niet, het gehele jaar door is er genoeg voedsel, behalve in juli en augustus, ze moeten eigenlijk overzomeren. De bijen zijn erg defensief, mij is verteld dat dit komt door de hybridisatie met de Noord-Afrikaanse soort. Het uiterlijk is helemaal zwart, geen een gele ring en ook weinig beharing. Ze verdedigen de ingang goed tegen wespen en andere rovers. Ook zijn er nog veel wilde volken in vooral kurkeiken (Quercus suber).

Uitzicht Moorse Berg Malaga, Spanje

De omgeving in augustus. Foto: Mathijs Herremans 29-08-2017

Hoe imkert Lee Morley

Lee Morley, van oorsprong uit het Verenigd Koninkrijk, imkert op een natuurlijke manier, laat zijn volken zwermen en heeft lokkasten staan om zwermen te lokken en opent zijn volken hooguit 4 keer per jaar. In het filmpje zit er een chemische strip in de kast tegen de wasmot. Dit gebruikt hij niet, maar hij heeft het afgelopen jaar veel volken gekocht bij imkers die dit wel gebruiken. Momenteel had hij 80 volken, 20 waren er weg door de wasmot.

Varroa is niet echt een probleem, omdat varroa houdt van een vochtig klimaat in de kast net als een teek bij ons mensen en dieren. Omdat het in Spanje zo warm is heeft de varroa hier problemen mee. Andere problemen zijn wespen, hoornaars, 2 soorten kevers, 1 grote en 1 kleine, mij leek de kleine meer op een soort pissebed, beide kevers zijn inheems. Vooral wasmotten zijn een probleem. Lee heeft weinig last van sterfte maar wel verlaten kasten, hij denkt dat het absconding is (vertrekken bij te weinig dracht of plagen in de kast), omdat de volken teveel last hebben van de wasmot.

Spaanse bijen (Apis mellifera Iberica) bij imker Lee Morley kever

De kever in de kast. Zodra de kast open gaat herkennen de bijen de kever als indringer. Foto: Mathijs Herremans 01-09-2017

Een ander groot probleem is water, omdat het zo droog is zijn er geen plassen water in de omgeving, langs wegen of onder de bomen (toen ik aan kwam in Spanje had het voor het eerst sinds 3 maanden écht geregend). Bijen hebben water nodig net als al het leven op aarde om de kast de koelen, voor de larven en voor de volwassen bijen zelf. Omdat het zo droog is gaan de bijen water halen bij privé zwembaden bij mensen thuis. Om beide problemen op te lossen heeft Lee een heel irrigatie systeem aangelegd zodat de bijen altijd water hebben. Ook als hij controleert op water trekt hij zijn bijenpak aan hij weet immers nooit hoe de bijen reageren. Lee heeft zijn bijen op een aantal locatie’s staan, ook bij mensen in de tuin. Als hij de volken heeft gecontroleerd kunnen die mensen niet meer in de tuin. Ook als hij een volk heeft gecontroleerd kan hij het volk ernaast niet meer controleren omdat de bijen dan weten dat daar voedsel te halen is en gaan roven. Lee ziet het defensief gedrag als een goede eigenschap, zo komen er minder wespen in de kast om te roven en zal dit ook goed zijn tegen andere plagen als varroa, wasmotten en de kevers die er nu zijn. Toen Lee de kast opende werd de kever meteen gezien als een plaag, juist omdat door de imker het defensief gedrag werd geactiveerd, de kever deed alsof hij/zij dood was door op de rug te gaan liggen. In de toekomst wilt Lee ook koninginnenteelt gaan doen, maar zal niet de eigenschap van defensief gedrag eruit selecteren.

Spaanse bijen (Apis mellifera Iberica) bij imker Lee Morley irigatie

Een ton waar water in druppelt en dat weer verder druppelt, vanuit het huis 100 meter verderop. Foto: Mathijs Herremans 01-09-2017

Spaanse bijen (Apis mellifera Iberica) bij imker Lee Morley irrigatiesysteem

Ook flesjes water voor de bijen. Foto: Mathijs Herremans 01-09-2017

In Spanje werken de imkers met Layan kasten en ik snap ook wel waarom, als je een kast opent is er nog niks aan de hand, haal je het eerste raam eruit nog geen bij die opvliegt, het tweede raam wordt al wat anders en bij het derde raam zoemen de bijen om je heen (zie het filmpje). Als je met stapelkasten werkt (kasten uitbreiden in de hoogte) en je haalt deze kasten uit elkaar dan worden ze helemaal wild! Vanwege deze eigenschappen moet je van de Spaanse wet een bordje ophangen met pas op bijen.

Spaanse bijen (Apis mellifera Iberica) bij imker Lee Morley "pas op bijen"

Een bordje met de melding “Atención Abejas” (“Pas op bijen”) is verplicht volgens de Spaanse wetgeving. Foto: Mathijs Herremans 02-09-2017

Spanje heeft het grootste aantal beroepsimkers van Europa, maar voornamelijk voor de honing, zoals ik begrijp wordt er niet betaald voor de bestuiving. In de omgeving van Lee, zijn veel olijven (windbestuiver), mango’s, amandelen en avocado’s. Veel beroepsimkers moeten hun bijen in de zomer bijvoeren, omdat ze alle honing oogsten. Lee oogst minder honing waardoor ze in de zomer ook genoeg eigen honing hebben. Veel beroepsimkers werken ook met Ligistica’s (Italiaanse bijen A. m. ligustica). Die zijn veel rustiger en zwermtrager, maar dat heeft als nadeel dat die zich gaat mengen met de Spaanse bijen, wat misschien nog meer defensief gedrag geeft en je zo vervulling in de genenpoel krijgt.  Van de Iberica bestaan ook nog ecotypes, bijen die lokaal zijn aangepast, zo zal een Iberica, uit het Catalonië weer net anders zijn dan die uit Malaga.

Spaanse bijen (Apis mellifera Iberica) bij imker Lee Morley kijk in de bijen

Spaanse bijen (Apis mellifera Iberica) bij imker Lee Morley bijenkast Layan

Spaanse bijen (Apis mellifera Iberica) bij imker Lee Morley kijk in de bijen

Spaanse bijen (Apis mellifera Iberica) bij imker Lee Morley kijk in de bijen

Spaanse bijen (Apis mellifera Iberica) bij imker Lee Morley

Author: Mathijs

Share This Post On

3 Comments

  1. Mooi en interessant artikel Mathijs, met prachtige foto’s!
    100 kasten is toch wel meer dan een hobby…
    Hoeveel zwermen ving hij met zijn lokkasten?

    Post a Reply
    • Dag Aad,
      Heb ik gezegd dat het een hobby was? Geen idee eigenlijk of het een hobby was volgens mij wilde hij er wel geld mee gaan verdienen. Ik heb ook geen idee hoeveel zwermen hij ving net zijn lokkasten. Hij had altijd in lege kasten 2 raampjes zitten om ze te lokken. Ik vond de volken wel erg klein, maar het was ook zomer. Hij schept ook zwermen die aankomen vliegen bij mensen thuis.
      Groeten Mathijs.

      Post a Reply
  2. Mooi gedaan! Maar dan heb ik toch maar liever mijn eigen bijtjes dan die Spaanse onrustige !

    Post a Reply

Submit a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *